Breaking News
Home / ภาคกลาง / เที่ยวป่าจำปีสิรินธร หนึ่งเดียวของโลก

เที่ยวป่าจำปีสิรินธร หนึ่งเดียวของโลก

คยเห็นต้นและดอกจำปีกันไหม?  แน่นอนหลายคนคุ้นเคยดีโดยเฉพาะกลิ่นหอมของดอกที่มากับพวงมาลัยที่เราซื้อมาคล้องหน้ารถกัน แต่วันนี้ผมจะแนะนำจำปีพรรณใหม่ที่ว่ากันว่าเป็นแห่งเดียวในโลกเลย ท่านอาจจะยังไม่เคยเห็นแน่นอน ถ้าพร้อมแล้วก็ตามารเลยครับ

สวัสดีครับ วันนี้ผมจะพาท่านๆไปเดินชมและรู้จัก จำปี พรรณใหม่ของโลก ที่สำคัญมีเพียงหนึ่งเดียวในโลกและสามารถพบได้เฉพาะในพื้นนี้เท่านั้น จำปี พรรณใหม่ของโลกที่ว่านี้ เพิ่งถูกค้นพบเมื่อประมาณ 10 กว่าๆปีมานี้เอง ที่ผมพูดถึงนั่นคือ “จำปีสิรินธร” พรรณไม้ในพระนามาภิไธยสมเด็จพระเทพฯ ที่เหลืออยู่บนพื้นที่ประมาณ 96 ไร่ หรือกว่า 500 กว่าต้น ที่สำคัญมีแห่งหนึ่งเดียวของโลก

จำปีสิรินธร หลายท่านอาจจะเคยได้ยินชื่อมาบ้าง แต่ก็คงยังไม่เคยเห็นลักษณะของต้นว่าเป็นอย่างไง แตกต่างจากจำปีทั่วไปอย่างไร บ้างท่านอาจจะคิดว่าเหมือนต้นจำปีที่เคยเห็นปลูกตามบ้านเรือนทั่วไป ที่ต้นไม่สูงและสามารถเอาดอกมาร้อยพวงมาลัยได้ แต่ความจริงแล้ว จำปีสิรินธร มีลักษณะเฉพาะตัวที่แตกต่างทั้งขนาด ลำต้นและสภาพแวดล้อมอย่างสิ้นเชิงจากจำปีที่เราพบเห็นได้ทั่วไป ไปครับเราไปดูกัน ที่บ้านซับจำปา อ.ท่าหลวง จ.ลพบุรี

ป้ายทางเข้าป่าจำปีสิรินธร หนึ่งเดียวของโลก

จำปีสิรินธร (ชื่อวิทยาศาสตร์: Magnolia sirindhorniae Noot & Chalermglin) เป็นพรรณไม้จำปี ที่มีอยู่แห่งเดียวในโลกพบได้ที่ป่าพุชุมชน ต.ซับจำปา อ.ท่าหลวง จ.ลพบุรี ค้นพบโดย ดร.ปิยะ เฉลิมกลิ่น นักวิชาการ 10 สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย ลักษณะลำต้นสูงประมาณ 20 – 30 ม. ใบใหญ่กว่าจำปีทั่วไป มีกลิ่นฉุน เฉพาะตัว ดอกสีขาวนวล มีกลีบดอก 12-15 กลีบ เมื่อดอกโรยแล้วจะมีเมล็ดเป็นช่ออยู่รวมเป็นกลุ่ม ออกดอกบาน ระหว่างเดือนมิถุนายน ถึง กรกฎาคม ผลแก่ระหว่างเดือนตุลาคม ถึงเดือนพฤศจิกายน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานนามว่า “จำปีสิรินธร” และเป็นต้นไม้ประจำโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

ลำต้นที่สูงใหญ่ ต่างจากจำปีที่เราเคยเห็น

ลักษณะเด่นของ จำปีสิรินธร คือเป็นพืชเฉพาะถิ่นของไทย (Endemic to Thailand) คือมีขึ้นอยู่เฉพาะในประเทศไทยเท่านั้น และมีขึ้นอยู่เฉพาะพื้นที่ชุ่มน้ำหรือในป่าพุน้ำจืดที่มีน้ำพุไหลผ่านตลอดเวลา เท่านั้น แตกต่างจากจำปีทั่วไปที่ต้นไม่สูงและไมชอบน้ำ สำหรับต้นจำปีสิรินธรจะออกดอกในช่วง เดือน มิ.ย.-ก.ค. และจะออกดอกเดี่ยวอยู่ที่ซอก ใบใกล้ปลายยอด โดยดอกจะตูมเป็นรูปกระสวย กาบหุ้มดอกมี 1 แผ่นสีเขียวอ่อน และมีขนอ่อนๆ คลุมอยู่ กาบของดอกจะฉีกออก และหลุดไปเมื่อกลีบดอกเริ่มแย้มบาน ส่วนก้านดอกมีความยาว 1.8 เซนติเมตร

ปัจจุบัน ป่าจำปีสิรินธร แห่งนี้ดูแลโดยกรมป่าไม้และจัดให้ ป่าจำปีสิรินธร แห่งนี้เป็นแหล่งศึกษาธรรมชาติ โดยสร้างทางเดินแบบ คอนกรีตยกพื้น ความยาวกว่า 1200 เมตร ตลอดทางเดินจะพบกับต้น จำปีขนาดใหญ่ จะมีจุดต่างๆ ประมาณ 12 จุด ที่จะให้ความรู้ควบคู่กันไป

ทางเดินศึกษาธรรมชาติภายใต้ร่มเงาอันร่มครึ่มของผืนป่า

สมัยก่อนเนื่องจาก ต้นไม้ชนิดนี้มีลำต้นสูงคือ 20-30 เมตร ดังนั้นเวลาออกดอก ชาวบ้านมักไม่ค่อยได้เห็นดอกสดๆกัน จะเห็นก็แต่ดอกที่แก่และหลุดล่วงลงมาแล้ว ซึ่งดอกที่แก่จะมีสีเหลืองเหมือนดอกจำปา จึงทำให้ชาวบ้านเข้าใจว่าเป็นต้นจำปา จึงเรียกหมู่บ้านนี้ว่า หมู่บ้านซับจำปา ซึ่งหมายถึง พื้นที่ที่มีน้ำและต้นจำปาขึ้นอยู่

จำปีสิรินธร จัดอยู่ในวงศ์จำปา ซึ่งพรรณไม้ในวงศ์นี้ จัดเป็นพรรณไม้ที่มีความเก่าแก่ ดึกดำบรรพ์ที่สุด ในหมู่ของไม้ดอกที่มีอยู่ในยุคปัจจุบัน มีวิวัฒนาการในการปรับตัวต่ำที่สุด จึงเป็นพรรณไม้ที่มีโอกาสสูญพันธุ์ในสภาพธรรมชาติได้มากที่สุด

นอกจากต้นจำปีสิริธรแล้วยังมีต้นไม้ชนิดอื่นที่ขึ้นปะปนในป่าพุน้ำจืดแห่งนี้ด้วย เช่น ร๊อก คลุ้ม กรวย เต่าร้าง

ลักษณะป่าพุน้ำจืด คือป่าที่มีน้ำพุไหลผ่านและน้ำท่วมขังตลอดเวลา ทำให้พื้นดินแฉะและชุ่มอยู่ตลอดเวลาทั่วพื้นป่า นี้เป็นลักษณะเด่นที่ จำปีสิรินธร ใช้ในการเจริญเติบโต โดยน้ำพุที่นี้เกิดจากน้ำฝนที่ตกและไหลจากเขาหินปูนซึ่งอยู่ห่างออกไปประมาณ 10 กิโลเมตร ซึมลงใต้ดิน และไหลรวมเป็นน้ำใต้ดิน แล้วมาพุขึ้นในป่าบ้านซับจำปา น้ำบริเวณนี้จึงมีความเป็นด่างสูงกว่าพื้นที่อื่น

เมื่อเดินเข้ามาเรื่อยๆจะพบกับความสมบูรณ์ของผืนป่า ที่มีไม้ชนิดอื่นขึ้น ปะ ปนด้วย เช่นต้น ร็อก

ปัญหาที่สำคัญของป่าจำปีสิรินธร คือการขาดแคลนน้ำพุใต้ดิน ซึ่งเป็นพืชที่ต้องอาศัยพื้นที่ชุ่มน้ำตลอดเวลา ซึ่งในอดีตเคยมีตาน้ำหล่อเลี้ยงป่าจำปีสิรินธร 46 ตา แต่ในปัจจุบันเหลือตาน้ำอยู่เพียง 1 ตาเท่านั้น ทำให้น้ำไม่เพียงพอกับปริมาณเนื้อที่ขนาด 100 ไร่ ส่งผลให้ระบบนิเวศเปลี่ยนแปลงจนขาดความสมดุลทางธรรมชาติ

ปัจจุบันทางกรมป่าไม้ได้แก้ปัญหาโดยการเพิ่มตาน้ำใต้ดินให้ด้วยการสูบน้ำจากแหล่งอื่นมายังพื้นป่าแห่งนี้ เพื่อมิให้น้ำใต้ดินขาดแคลน

ยิ่งเดินเข้ามาลึกในดงก็จะพบกับต้นจำปีที่มีขนาดใหญ่ๆ และสูงๆ ทั้งนั้น

พยามยามมองหาดอกแต่ก็ไม่พบ

บริเวณแหล่งเรียนรู้ที่ 5 ชื่อดงคลุ้ม : ต้นคลุ้ม เป็นพรรณไม้พื้นล่างที่ขึ้นอยู่ในพื้นที่แฉะ มีน้ำท่วมขัง มีใบสีเขียว ใบคลุ้มเป็นใบไม้ที่เหนียวมาก ใบไม่แตกง่ายๆ ถึงแม้ว่าจะขยี้ ขยำ ยังไงก็ตาม ชาวบ้านนิยมนำใบใช้ห่อขนม ลำต้นทำเครื่องจักสานเป็นตะกร้า ตะแกรง กระบุง

แหล่งเรียนรู้ระหว่างทางเดินศึกษาธรรมชาติ จะมีทั้งหมด 12 แหล่งเรียนรู้

เรือนยอดของจำปีสิรินธรที่ระดับความสูง 25 เมตร เราพยายามมองหาดอกแต่ก็ไม่สามารถมองเห็นได้

แหล่งเรียนรู้ที่ 11 ชื่อทุ่งเฟิร์นก้างปลา

เดินมากันจนสิ้นสุดทางเดิน แวะหาความรู้ตลอดเส้นทาง แต่เราก็ไม่สามารถมองเห็นดอกจริงๆสักที เนื่องจากมันอยู่สูงและนี้เองที่ทำให้ชาวบ้านสมัยก่อนก็ไม่ได้เห็นดอกบนต้นเหมือนกันจึงเข้าใจว่าเป็นดอกจำปา

ผมพยายามหารูปดอกที่เป็นดอกจริงๆจากป่าจำปีสิรินธร ก็ไปพบกับเพจของ โครงการอนุรักษ์จ.ลพบุรี จำปีสิรินธร https://www.facebook.com/jumpee.lb จึงได้นำดอกมาให้ชมกัน

รูปจาก โครงการอนุรักษ์จ.ลพบุรี จำปีสิรินธร https://www.facebook.com/jumpee.lb

นอกจากการมาเยี่ยมชม ป่าจำปีสิริธรแล้ว อีกที่หนึ่งที่อยู่ใกล้เคียงกันคือ เมืองโบราณซับจำปา. เมืองโบราณซับจำปา แห่งนี้ เป็นเมืองโบราณในยุคทวารวดี ถึงแม้จะไม่พบโบราณสถานที่สมบูรณ์ แต่จากหลักฐานเช่น คูน้ำคันดิน และหลักฐานโบราณวัตถุต่างๆที่พบทั่วไปในแถบ อ.ท่าหลวง จ.ลพบุรี ถือว่า เมืองโบราณซับจำปา เคยเป็นอาณาจักรที่ยิ่งใหญ่อีกแห่งหนึ่งของยุคทวารวดี และสิ่งที่อยู่คู่กับเมืองโบราณแห่งนี้ก็คือป่าจำปีสิรินธรนั่นเอง

การเยี่ยมชม

สามารถเยี่ยมชมได้ทุกวันและไม่เสียค่าเข้าชม โดย สอบถามเพิ่มเติมที่ อบต. ซับจำปา 036 – 462254 หรือสอบถามทาง โครงการอนุรักษ์จ.ลพบุรี จำปีสิรินธร https://www.facebook.com/jumpee.lb

การเดินทาง

การเดินทาง จากกรุงเทพฯ ใช้ทางหลวงพหลโยธินหมายเลข 1 ผ่านจังหวัดสระบุรี ถึงสามแยกพุแค ออกขวาไปตามทางหลวงหมายเลข 21 ตรงไปจนถึงแยกม่วงค่อม เลี้ยวขวาไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 205 ข้ามแม่น้ำป่าสักตรงไปตามทางหลวงหมายเลข 2256 ( ท่าหลวง – ด่านขุนทด ) ผ่านอำเภอท่าหลวง ไปประมาณ 13 ก.ม. ถึงแยกซับจำปาเลี้ยวขวาเข้าทางหลวงชนบท ( บ้านซับจำปา – บ้านโป่งสวอง) ประมาณ 3 ก.ม. เลี้ยวขวา ตรงไปประมาณ 2 ก.ม. ถึงป่าจำปีสิรินธร และเมืองโบราณซับจำปา สอบถามเพิ่มเติมที่ อบต. ซับจำปา 036 – 462254

นายทริป ตะลอนทัวร์

 

About นายทริป

เก็บเรื่องราวที่พบเจอผ่านภาพถ่ายและบทความ นายทริป

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *